ປະເທດລາວ ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນດິນແດນທີ່ສວຍງາມດ້ວຍທຳມະຊາດ ແລະ ວັດທະນະທຳອັນລ້ຳຄ່າເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງເປັນດິນແດນທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍ ຕຳນານສິ່ງສັກສິດ ທີ່ຖືກເລົ່າຂານສືບຕໍ່ກັນມາແຕ່ບູຮານນະການ. ສຳລັບຊາວລາວແລ້ວ, ເລື່ອງລາວເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ນິທານປຳລະປຳລາ ແຕ່ມັນຄືຮາກຖານຂອງ ຄວາມເຊື່ອ ທີ່ຢັ່ງຮາກເລິກຢູ່ໃນວິຖີຊີວິດ, ປະເພນີ ແລະ ການດຳລົງຊີວິດປະຈຳວັນ. ບໍ່ວ່າໂລກຈະທັນສະໄໝໄປໄກພຽງໃດ, ພະລັງແຫ່ງສັດທາທີ່ມີຕໍ່ສິ່ງສັກສິດກໍຍັງຄົງເປັນທີ່ເພິ່ງທາງໃຈທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດຂອງຜູ້ຄົນສະເໝີມາ.
ຄວາມເຊື່ອ ແລະ ພະລັງແຫ່ງສັດທາ
ເມື່ອເວົ້າເຖິງ ຄວາມເຊື່ອ ໃນສັງຄົມລາວ, ເຮົາຈະເຫັນໄດ້ວ່າມັນແຊກຊຶມຢູ່ໃນທຸກມິຕິຂອງຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ການເກີດ, ການສ້າງເຮືອນແປງຮືອນ, ໄປຈົນເຖິງການທຳມາຫາກິນ ແລະ ການສະແຫວງຫາໂຊກລາບ. ຕຳນານສິ່ງສັກສິດ ຫຼາຍໆເລື່ອງມີຈຸດເລີ່ມຕົ້ນມາຈາກການເຄົາລົບທຳມະຊາດ ຜີສາງເທວະດາ ແລະ ບັນພະບຸລຸດ. ການກາບໄຫວ້ບູຊາສະຖານທີ່ສັກສິດ ບໍ່ວ່າຈະເປັນວັດວາອາຮາມເກົ່າແກ່, ຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່, ຫຼື ພູຜາປ່າໄມ້ ລ້ວນແລ້ວແຕ່ມີຈຸດປະສົງເພື່ອຂໍໃຫ້ຊີວິດຢູ່ດີມີແຮງ, ປາສະຈາກໂລກໄພ ແລະ ທີ່ຂາດບໍ່ໄດ້ຄືການຂໍພອນເລື່ອງໂຊກລາບ ເງິນຄຳ.
ພະຍານາກ: ຜູ້ປົກປັກຮັກສາສາຍນ້ຳຂອງ
ໜຶ່ງໃນ ຕຳນານສິ່ງສັກສິດ ທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະ ເປັນທີ່ເຄົາລົບນັບຖືສູງສຸດຂອງຊາວລາວ ຄືເລື່ອງລາວຂອງ ພະຍານາກ. ຕາມຄວາມເຊື່ອທີ່ສືບທອດກັນມາ, ພະຍານາກ ຄືເທບຜູ້ປົກປັກຮັກສາແມ່ນ້ຳຂອງ ແລະ ພຸດທະສາສະໜາ. ມີ ເລື່ອງເລົ່າພື້ນບ້ານ ຫຼວງຫຼາຍທີ່ກ່າວເຖິງອິດທິລິດຂອງພະຍານາກ ທັງໃນແງ່ຂອງການບັນດານຄວາມອຸດົມສົມບູນໃຫ້ແກ່ການກະສິກຳ ແລະ ການປະທານໂຊກລາບໃຫ້ແກ່ຜູ້ທີ່ມີຈິດໃຈບໍລິສຸດ.
ໃນວັນສຳຄັນທາງສາສະໜາ ເຊັ່ນ ມື້ອອກພັນສາ, ຊາວລາວຈຳນວນຫຼາຍຕ່າງພາກັນໄປບູຊາພະຍານາກຕາມແຄມຝັ່ງຂອງ ເພື່ອຂໍພອນໃຫ້ຊີວິດຮຸ່ງເຮືອງ. ຄວາມສັດທານີ້ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນວ່າ ພະຍານາກ ບໍ່ໄດ້ເປັນພຽງສັດໃນຕຳນານ ແຕ່ເປັນສັນຍາລັກແຫ່ງຄວາມຫວັງ ແລະ ຄວາມສັກສິດທີ່ຄົນລາວທຸກລຸ້ນທຸກສະໄໝໃຫ້ຄວາມເຄົາລົບຢຳເກງ.
ເລື່ອງເລົ່າພື້ນບ້ານ: ບົດຮຽນ ແລະ ຄວາມລີ້ລັບ
ນອກຈາກເລື່ອງຂອງພະຍານາກແລ້ວ, ປະເທດລາວຍັງມີ ເລື່ອງເລົ່າພື້ນບ້ານ ອີກນັບບໍ່ຖ້ວນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບສິ່ງສັກສິດໃນແຕ່ລະທ້ອງຖິ່ນ. ເລື່ອງເລົ່າເຫຼົ່ານີ້ມັກຈະແຝງໄປດ້ວຍຄະຕິສອນໃຈ ໃຫ້ຄົນຮູ້ຈັກຢ້ານກົວຕໍ່ບາບກຳ ແລະ ໝັ່ນສ້າງຄວາມດີ. ຫຼາຍຄັ້ງທີ່ ຕຳນານສິ່ງສັກສິດ ຖືກເຊື່ອມໂຍງກັບສະຖານທີ່ຈິງ ເຊັ່ນ ຖ້ຳລີ້ລັບ, ພູເຂົາສູງ ຫຼື ວັດຮ້າງກາງປ່າ ເຊິ່ງຊາວບ້ານເຊື່ອວ່າມີ “ເຈົ້າທີ່” ຫຼື ວິນຍານສັກສິດຄອຍເບິ່ງແຍງຢູ່.
ຜູ້ຄົນທີ່ມັກສະແຫວງຫາໂຕເລກ ຫຼື ໂຊກລາບ ມັກຈະເດີນທາງໄປຍັງສະຖານທີ່ທີ່ມີ ເລື່ອງເລົ່າພື້ນບ້ານ ໂດ່ງດັງ ເພື່ອຂໍພອນຈາກສິ່ງສັກສິດເຫຼົ່ານັ້ນ. ບໍ່ວ່າຈະເປັນການສ່ຽງຊີຊີ, ການຂັດຕົ້ນໄມ້ສັກສິດ, ຫຼື ການນອນຝັນ, ທັງໝົດນີ້ລ້ວນຢູ່ບົນພື້ນຖານຂອງ ຄວາມເຊື່ອ ທີ່ວ່າ ຫາກເຮົາມີຄວາມສັດທາຢ່າງແທ້ຈິງ ສິ່ງສັກສິດຍ່ອມດົນບັນດານໃຫ້ສົມຄວາມປາຖະໜາ.
ທ້າຍທີ່ສຸດແລ້ວ, ຕຳນານສິ່ງສັກສິດ ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງທີ່ລ້າສະໄໝ ແຕ່ເປັນສິ່ງທີ່ຊ່ວຍຢຶດໜ່ຽວຈິດໃຈຂອງຄົນໃນສັງຄົມ. ການສຶກສາ ແລະ ຮຽນຮູ້ກ່ຽວກັບ ເລື່ອງເລົ່າພື້ນບ້ານ, ຄວາມເຊື່ອ ຕ່າງໆ ລວມເຖິງການບູຊາ ພະຍານາກ, ນອກຈາກຈະຊ່ວຍຮັກສາວັດທະນະທຳອັນດີງາມແລ້ວ ຍັງອາດເປັນຫົນທາງນຳພາເຮົາໄປພົບກັບຄວາມໂຊກດີ ແລະ ຄວາມສຸກໃນຊີວິດ. ຫາກທ່ານມີຄວາມສັດທາ, ປາຕິຫານກໍອາດເກີດຂຶ້ນກັບທ່ານໄດ້ທຸກເວລາ.