ວັດສີເມືອງ (Wat Si Muang) ທີ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນວັດທາງພຣະພຸດທະສາສະໜາເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງເປັນທີ່ຕັ້ງຂອງ ເສົາຫຼັກເມືອງ ທີ່ສັກສິດທີ່ສຸດຂອງປະເທດລາວ ແລະ ເປັນທີ່ປະດິດສະຖານຂອງ ເຈົ້າແມ່ສີເມືອງ ຫຼື ຍ່າແມ່ສີເມືອງ ຍິງຜູ້ທີ່ຕຳນານໄດ້ຈາລຶກເຖິງການເສຍສະຫຼະເພື່ອຄວາມໝັ້ນຄົງຂອງແຜ່ນດິນ, ເປັນສູນລວມຄວາມເຊື່ອເລື່ອງພູມເທີຫຼັກເມືອງທີ່ຜະສົມເຂົ້າກັບພຣະພຸດທະສາສະໜາຢ່າງກົມກຽວ.
ຕຳນານຂອງເຈົ້າແມ່ສີເມືອງ
ວັດສີເມືອງຖືກສ້າງຂຶ້ນໃນສະໄໝພຣະເຈົ້າໄຊຍະເສດຖາທິຣາດ ເມື່ອປີ ພ.ສ. 2106 (ຄ.ສ. 1563) ເພື່ອໃຊ້ເປັນສະຖານທີ່ສຳລັບຝັງເສົາຫຼັກເມືອງຂອງອານາຈັກລ້ານຊ້າງອັນຮຸ່ງເຮືອງ. ຕາມຄວາມເຊື່ອບູຮານຂອງຊາວໄທ-ລາວ, ກ່ອນຈະທຳການຝັງເສົາຫຼັກເມືອງ ຈະຕ້ອງມີພິທີບູຊາຍັນເພື່ອອັນເຊີນວິນຍານມາເປັນ “ຜີອໍລະກ” ຄຸ້ມຄອງເມືອງ. ແລະນີ້ຄືຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງຕຳນານທີ່ເລົ່າຂານກັນມານັບສັດຕະວັດ…
ການເສຍສະຫຼະຂອງ “ນາງສີ” ຜູ້ຖືພາ
ໃນວັນປະກອບພິທີສຳຄັນເພື່ອຝັງເສົາຫຼັກເມືອງ, ເມື່ອໄດ້ເລີກອັນເປັນມຸງຄຸນ ຜູ້ຄົນຈາກທົ່ວທຸກສານທິດມາເຕົ້າໂຮມກັນ ແລະ ທ່າມກາງພິທີກຳອັນເຂັ້ມຂັງ, ຍິງສາວຖືພາຄົນໜຶ່ງຊື່ “ນາງສີ” ເຊິ່ງກຳລັງຂີ່ລົດຜ່ານມາ (ໃນບາງຕຳນານກ່າວວ່ານາງເປັນຜູ້ທີ່ຕັດສິນໃຈອຸທິດຕົນ) ໄດ້ຕັດສິນໃຈ ໂດດລົງໄປໃນຂຸມທີ່ກະກຽມໄວ້ສຳລັບຝັງເສົາຫຼັກເມືອງ.
ທັນໃດນັ້ນ ເສົາຫີນຂະໜາດໃຫຍ່ກໍໄດ້ຕົກລົງມາທັບຮ່າງຂອງນາງສີຈົນສິ້ນໃຈຕາຍໃນຂຸມ, ເພື່ອອຸທິດຊີວິດແລະດວງວິນຍານໃຫ້ກາຍເປັນ ຜີອໍລະກ ຜູ້ຊົງອານຸພາບທີ່ຄອຍປົກປັກຮັກສາວຽງຈັນໃຫ້ຮົ່ມເຢັນເປັນສຸກ, ປອດໄພຈາກໄພອັນຕະລາຍຕ່າງໆ. ດ້ວຍຄວາມກ້າຫານ ແລະ ການເສຍສະຫຼະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ນີ້ເອງ ຊື່ຂອງນາງຈຶ່ງຖືກນຳມາຕັ້ງເປັນຊື່ວັດວ່າ “ວັດສີເມືອງ” ເພື່ອລະນຶກເຖິງ ແລະ ບູຊາດວງວິນຍານຂອງນາງທີ່ກາຍເປັນເທພາຣັກປະຈຳຫຼັກເມືອງຕະຫຼອດໄປ.
ເຈົ້າແມ່ສີເມືອງກັບພະລັງແຫ່ງສັດທາ: ອານຸພາບ ແລະ ການຂໍພອນ
ເຈົ້າແມ່ສີເມືອງໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງວ່າເປັນວິນຍານທີ່ສັກສິດ ແລະ ມີເມດຕາຫຼາຍທີ່ສຸດແຫ່ງໜຶ່ງໃນລາວ, ຜູ້ຄົນຈາກທົ່ວທຸກສານທິດເດີນທາງມາເພື່ອກາບໄຫວ້ ແລະ ບົນບານສານກ່າວໃນເກືອບທຸກເລື່ອງຂອງຊີວິດ.
1. ຂໍພອນເລື່ອງບຸດ (ທີ່ມາຈາກການເສຍສະຫຼະຂະນະຖືພາ)
ຄວາມສັກສິດທີ່ໂດດເດັ່ນ ແລະ ເລື່ອງລືທີ່ສຸດຂອງເຈົ້າແມ່ສີເມືອງຄື ການຂໍພອນໃຫ້ມີບຸດ. ຜູ້ທີ່ມີບຸດຍາກມັກຈະມາບົນບານກັບເພິ່ນ ເພາະເຊື່ອວ່າເພິ່ນຈະເຂົ້າໃຈ ແລະ ເມດຕາຕໍ່ຜູ້ທີ່ຢາກມີລູກ ເນື່ອງຈາກເພິ່ນເສຍຊີວິດໃນຂະນະທີ່ຖືພາ.
2. ໂຊກລາບ, ການງານ ແລະ ຄວາມສຳເລັດ
- ໂຊກລາບ: ເປັນສະຖານທີ່ທີ່ນິຍົມໃນການຂໍໂຊກ, ຂໍລາບ ແລະ ເລກເດັດ, ໂດຍເຊື່ອວ່າຜີອໍລະກຫຼັກເມືອງສາມາດດົນບັນດານໂຊກດີໃຫ້ແກ່ຜູ້ທີ່ມີສັດທາ.
- ການງານ: ຂໍພອນໃຫ້ການງານກ້າວໜ້າ, ສອບຜ່ານ ຫຼື ທຳທຸລະກິດສຳເລັດ ກໍເປັນສິ່ງທີ່ຜູ້ຄົນນິຍົມບົນບານກັບເພິ່ນ.
3. ການສ່ຽງທາຍດ້ວຍ “ການຍົກພຣະ”
ພາຍໃນວັດສີເມືອງມີທຳນຽມການ “ຍົກພຣະສ່ຽງທາຍ”, ໂດຍຜູ້ທີ່ມາຂໍພອນຈະຕັ້ງຈິດອະທິຖານໃນເລື່ອງທີ່ຕ້ອງການ ແລ້ວພະຍາຍາມຍົກພຣະພຸດທະຮູບອົງນ້ອຍຂຶ້ນ. ຫາກຍົກຂຶ້ນໄດ້ຢ່າງງ່າຍດາຍຕາມທີ່ຕັ້ງໃຈອະທິຖານ ກໍເຊື່ອກັນວ່າຄຳຂໍຈະເປັນຈິງ ແລະ ໂຊກດີກຳລັງຈະມາເຖິງ.
ເຈົ້າແມ່ສີເມືອງຈຶ່ງບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນຕຳນານ, ແຕ່ເປັນສັນຍາລັກຂອງການເສຍສະຫຼະທີ່ຝັງແໜ້ນຢູ່ໃນຈິດວິນຍານຂອງຊາວລາວ, ເປັນສູນລວມສັດທາທີ່ຄອຍໃຫ້ພອນ, ໃຫ້ກຳລັງໃຈ ແລະ ຄຸ້ມຄອງຜູ້ຄົນໃນນະຄອນວຽງຈັນໃຫ້ລອດພົ້ນຈາກໄພອັນຕະລາຍ ແລະ ນຳມາເຊິ່ງຄວາມຮົ່ມເຢັນ ແລະ ໂຊກລາບຕະຫຼອດມາ.
