- ຕຳນານຄວາມເຊື່ອເລື່ອງ ພະຍານາກ ຫຼື ງູໃຫຍ່ຜູ້ມີອິດທິລິດ ຖືເປັນຫົວໃຈສຳຄັນທີ່ຝັງຮາກເລິກຢູ່ໃນວັດທະນະທຳ, ຄວາມເຊື່ອ, ແລະ ປະຫວັດສາດຂອງສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ.
- ຄວາມເຊື່ອຫຼັກຂອງຊາວລາວຄື ພະຍານາກແມ່ນຜູ້ທີ່ສ້າງແມ່ນ້ຳຂອງຂຶ້ນມາ, ໂດຍໃຊ້ລຳໂຕອັນໃຫຍ່ໂຕເລືອຍຂົດໄປມາຈົນເກີດເປັນທາງນ້ຳ ແລະ ເຊື່ອວ່າ ພະຍານາກຜູ້ເປັນໃຫຍ່ ຄືຜູ້ພຳນັກ ແລະ ປົກຄອງຢູ່ໃຕ້ຜືນນ້ຳຂອງອັນກວ້າງໃຫຍ່.
- ຕາມຄະຕິພຸດທະສາສະໜາ ພະຍານາກຄື ມຸຈະລິນທ໌ນາຄະຣາດ ຜູ້ແຜ່ພັງພານປົກປ້ອງພະພຸດທະເຈົ້າຈາກພາຍຸຝົນ, ເປັນສັນຍາລັກຂອງການອຸປະຖຳ ແລະ ພິທັກພະທຳ.
ຕຳນານຄວາມເຊື່ອເລື່ອງ ພະຍານາກ ຫຼື ງູໃຫຍ່ຜູ້ມີອິດທິລິດ ຖືເປັນຫົວໃຈສຳຄັນທີ່ຝັງຮາກເລິກຢູ່ໃນວັດທະນະທຳ, ຄວາມເຊື່ອ ແລະ ປະຫວັດສາດຂອງສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ. ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ງຄວາມຜູກພັນກັບ ແມ່ນ້ຳຂອງ ເຊິ່ງປຽບເໝືອນເສັ້ນເລືອດໃຫຍ່ຂອງປະເທດ, ໄດ້ຍົກສະຖານະຂອງພະຍານາກໃຫ້ເປັນຫຼາຍກວ່າສັດໃນເທບນິຍາຍ ແຕ່ເປັນ ເທບແຫ່ງນ້ຳ ແລະ ຜູ້ພິທັກແຜ່ນດິນ.
ພະຍານາກກັບສັນຍາລັກຂອງຜູ້ສ້າງ ແລະ ຜູ້ປົກປ້ອງ
ຄວາມເຊື່ອຫຼັກຂອງຊາວລາວຄື ພະຍານາກແມ່ນຜູ້ທີ່ສ້າງແມ່ນ້ຳຂອງຂຶ້ນມາ, ໂດຍໃຊ້ລຳໂຕອັນໃຫຍ່ໂຕຫຼິ້ນອ້ອມລຽບລ້ຽວໄປມາຈົນເກີດເປັນທາງນ້ຳ. ແລະເຊື່ອວ່າ ພະຍານາກຜູ້ເປັນໃຫຍ່ ຄືຜູ້ພັກອາໄສ ແລະ ປົກຄອງຢູ່ໃຕ້ຜືນນ້ຳຂອງອັນກວ້າງໃຫຍ່.
- ສັນຍາລັກແຫ່ງຄວາມອຸດົມສົມບູນ: ເນື່ອງຈາກພະຍານາກເປັນເຈົ້າແຫ່ງນ້ຳ, ຈຶ່ງເປັນສັນຍາລັກຂອງການນຳມາເຊິ່ງຝົນ, ຄວາມອຸດົມສົມບູນ ແລະ ຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂອງການກະສິກຳ ແລະ ການປະມົງ ເຊິ່ງເປັນຮາກຖານຂອງວິຖີຊີວິດຊາວລາວ.
- ປະກົດການແຫ່ງສັດທາ: ພິທີສຳຄັນທາງສາສະໜາຢ່າງເທດສະການອອກພັນສາ, ມັກເຊື່ອມໂຍງກັບປະກົດການທຳມະຊາດເໜືອແມ່ນ້ຳຂອງທີ່ເອີ້ນວ່າ “ບັ້ງໄຟພະຍານາກ” ເຊິ່ງເຊື່ອກັນວ່າເປັນສັນຍານທີ່ພະຍານາກສະແດງຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ພະພຸດທະເຈົ້າ.
ພະຍານາກໃນສາສະໜາ
ພະຍານາກບໍ່ໄດ້ຈຳກັດຢູ່ແຕ່ໃນຄວາມເຊື່ອທາງໂລກເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງເຂົ້າມາມີບົດບາດສຳຄັນໃນພະພຸດທະສາສະໜາ ແລະ ວຽກງານສະຖາປັດຕະຍະກຳ.
- ຜູ້ພິທັກທຳ: ຕາມຄະຕິພຸດທະສາສະໜາ, ພະຍານາກຄື ມຸຈລິນທະນາຄະລາດ ຜູ້ແຜ່ແພນປົກປ້ອງພະພຸດທະເຈົ້າຈາກພາຍຸຝົນ. ເປັນສັນຍາລັກຂອງການອຸປະຖຳ ແລະ ພິທັກພະທຳ.
- ສັນຍາລັກເທິງວິຫານ: ເຮົາສາມາດພົບເຫັນລວດລາຍພະຍານາກໄດ້ທົ່ວໄປຕາມວັດວາອາຮາມທົ່ວປະເທດລາວ, ໂດຍສະເພາະໃນຖານະ ຂັ້ນໄດ ທີ່ທອດຍາວຈາກພື້ນດິນສູ່ຕົວວິຫານ. ພະຍານາກເຫຼົ່ານີ້ເຮັດໜ້າທີ່ເປັນ ຂົວເຊື່ອມ ລະຫວ່າງໂລກມະນຸດກັບໂລກແຫ່ງສະຫວັນ ຫຼື ໂລກບາດານທີ່ພະຍານາກພັກອາໄສຢູ່.
ວັດທີ່ມີຄວາມໂດດເດັ່ນ ແລະ ຜູກພັນກັບຄວາມເຊື່ອເລື່ອງພະຍານາກໃນລາວ:
- ພະທາດຫຼວງ (Pha That Luang) – ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ
- ພະທາດດຳ (That Dam) – ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ
- ວັດຊຽງທອງ (Wat Xieng Thong) – ຫຼວງພະບາງ
ວັດວິຊຸນນະລາດ (Wat Visounnarath) – ຫຼວງພະບາງ
